5 วิธีการเก็บข้อมูลเพื่องานออกแบบ
December 4th, 2008. Published under Designer >>, Designer 's Experience, My Stuff >>, News >>, Outing >>. No Comments.
เมื่อต้นเดือนตุลาฯที่ผ่านมา ผมมีโอกาสเข้าร่วมสังเกตการณ์เวิร์คช้อบที่ TCDC ในฐานะ Blogger กับ งานชุมนุมทางความคิดประจำปี Creativities Unfold, Bangkok 2008 งานนี้ถือว่าเป็นงานวัดประจำปีของที่นี้เลยก็ว่าได้ และได้จัดติดต่อกันปีนี้เป็นปีที่สาม ส่วนกิจกรรมหลักของงานในวันแรกนั้น ถือว่าเป็นไฮไลท์ของงานอันหนึ่งคือการทำ WorkShop
นีน่า แวง (Nina wang) และ อัลเท เซลเดล (Altay Sendil) ผู้เชี่ยวชาญด้านศึกาพฤติกรรมมนุษย์จาก “IDEO” เป็น Speakers และทำ WorkShop ให้กับผู้เข้าร่วมที่สนใจและนักออกแบบในวันนั้น ภายใต้หัวข้อ “Human Factors”
5 ข้อพื้นฐานที่ได้มาในวันนั้น บอกได้เลยว่ามีคุณค่ามากสำหรับใช้เป็น เหตุผล การสร้างโจทย์ในการตั้งคำถาม เพื่อวิเคราะห์เจาะลึกเข้าถึงต้นต่อของการออกแบบ ไม่วาจะเป็นการออกแบบในแขนง-คะน้าใดๆก็ตาม..!!
[1] Tell me about the time when l บอกหน่องหน่อยได้มั้ย … บอกหน่อยได้มั้ย ?? เป็นการตั้งคำถามสัมภาษณ์ทั่วไปเกี่ยวกับการใช้งานด้าน’พฤติกรรม’ ล้วนๆ เช่น ถ้าเราต้องการจะออกแบบ ‘ร้านอาหาร’ เราจะสอบถามผู้ใช้บริการกลุ่มเป้าหมายของเราอย่างไรได้บ้าง ขอยกตัวอย่างคำถาม เช่น ปกติคุณทานอาหารเช้าหรือเปล่า ? กลางวันคุณชอบทานก๋วยเตี๋ยวหรือข้าวมากกว่ากัน ? การศึกษาวิจัยสิ่งเหล่านี้ถึงจะดูเหมือนไม่มีอะไร เป็นการสัมภาษณ์อะไรที่พื้นๆมาก แต่เป็นองค์ประกอบที่สำคัญนะครับ เมื่อนำประกอบกันครบทั้งห้าข้อแล้วคุณจะเห็นพลานุภาพของมัน
[2] Why..Why..Why..Why..Why.. l ทำไม?-ทำไม?-ทำไม?-ทำไม?-ทำไม? เป็นการตั้งคำถามถึงเหตุผลไปเรื่อยๆ แนวซอกแซก ซึมซน ล้วงลึกเข้าไป เพื่อให้ได้ข้อมูลใน ‘เชิงลึก’ DEEP INSIDE เพื่อที่เราจะได้ทราบถึงพฤติกรรมอะไรกันแน่ !?!… ที่กระตุ้นการใช้งานจากเบื้องลึกก้นบึ้งในใจทีแท้จริงของผู้ใช้งานในสถานที่นั้นๆที่เราจะต้องออกแบบ เช่น
Q : ทำไมคุณถึงเลือกที่จะนั่งโต๊ะริมผนังด้านใน ?
A : เพื่ออยากได้ความเป็นส่วนตัว
Q : ทำไมถึงต้องการความเป็นส่วนตัว ?
A : ไม่ชอบให้ใครมอง หรือเดินผ่านเวลาทานอาหาร
Q : ทำไมถึงไม่ชอบให้ใครมอง ?
A : กลัวจะเผลอไม่สุภาพเวลาทาน ทำให้เสียบุคลิก
Q : ทำไมถึงกลัวเสียบุคลิกด้วยล่ะ ?
A : กลัวจะไม่สวย
Q : ทำไมถึงกลัวไม่สวย ?
A : ไม่สวยแล้วทำให้ขาดความมั่นใจ และที่สำคัญกลัวแฟนไม่รัก
ข้อนี้แนะนำว่าอย่าใช้บ่อย เฉพาะเท่าที่จำเป็นเท่านั้น เพราะอาจจะไม่ปลอดภัยกับผู้ทำวิจัยได้ มันนำรำคาญ และพานจะโดน….เอาซะ
[3] Show me l ขอดูได้มั้ยจ๊ะ?? .. กับข้อนี้จะทำให้เราเห็นภาพพฤติกรรมได้ชัดเจนมาก และอาจจะทำให้เห็นพฤติกรรมส่วนอื่นๆ ที่มจะเป็นข้อมูลสำหรับในการออกแบบในผลิตภัณฑ์อื่นๆด้วยก็ได้ เช่น เก้าอี้ , ช้อน-ส้อม เป็นต้น นอกจากแค่การออกแบบร้านอาหารเท่านั้น
ให้สังเกตและเก็บรายละเอียดว่าผู้เข้าร่วมทำวิจัยนั้นมี ‘พฤติกรรม’ และ ‘ปฎิกิริยา’ เช่นใดกับสิ่งเร้ารอบๆ ในระหว่างนั่งรออาหารไปจนกระทั่งทานเสร็จเรียบร้อย
[4] Think Aloud l คิดดังๆ!! เป็นการที่ให้ผู้เข้าร่วมทำวิจัยเข้าไปอยู่ในสถานะการณ์จริง สถานที่จริง แล้วยิงคำถามไปเรื่อยๆ เช่น เห็นอะไร รู้สึกอย่างไรบ้าง อึดอัดมั้ย ชอบ-ไม่ชอบหน้าพนักงานเสริฟด้วยหรือเปล่า แล้วให้ตอบออกมาพูดออกมาเรื่อยๆทั้งสิ่งละอันพันละน้อย ไม่เว้นแม้กระทั่งไข่จิ้งจก มือตบพันธมิตร ตีนตบ-นปช. เป็นต้น
[5] Ask Naive Questions l ถามอะไรซื่อบื่อๆ?? .. ไม่น่าเชื่อก็ต้องเชื่อว่าบางทีกับคำถามที่ไม่น่าถาม หรือบางคนถามแล้วอาจจะโดนตอกกลับหงายกลับมาว่า ถามอะไรโง่ๆ..!! ถามเหมือนเด็กถามทำนองนั้น นึกถึงรายการเกมส์โชว์ที่มีเด็กๆเป็นผู้เล่นและ กับการ ‘ตอบคำถาม’ และการ ‘ตั้งข้อสงสัย’ ของเด็กๆเหล่าว่า บางที่เรา(ผู้ใหญ่)ถึงกับทึ่งและแอบคิดในใจไปด้วยว่า เออ!! มันคิดแบบนี้ได้ยังไงนะ
การทำวิจัยด้วยการตั้งคำถามประเภทนี้จะทำให้เราได้ข้อมูลแบบที่แปลกและแตกต่างอยู่ไม่น้อย เช่น ทำไมต้องดื่มกาแฟตอนเช้า ? คุณอาจจะตอบว่า เพราะจะทำให้ไม่ง่วง หรือ เพราะมันทำดูดีมีรสนิยม บลา..บลา.. บลา..etc. คำตอบจากหลายๆเหตุผลจากคำถามแบบนี้ เหล่านี้คือข้อมูลที่บ่งบอกแนวทางการตั้งโจทย์เพื่อ ‘แก้ปัญหา’ และ ‘ตอบสนอง’ ให้กับงาน ‘ดีไซน์’ ทั้งสิ้น
ไม่ยากแต่ก็ไม่ง่ายเกินไปใช่มั๊ยครับ ? แกนนำทั้ง 5 คน วิธีการทั้ง 5 ข้อนี้สามารถนำไปใช้ได้กับทุกๆงานออกแบบและกับทุกๆไอเดีย โมเดลธุรกิจ ตามแต่ใจคุณต้องการ เก็บข้อมูลจากการวิจัยได้แล้ว ทำให้เห็นภาพและหนทางแห่งเป้าหมายได้ชัดเจนแจ๋มแจ๋วใสขึ้นกว่าเดิมเป็นไหนๆ
ที่เหลือก็อยู่ที่ฝีมือแล้วละครับ … ว่าจะยิง “เข้าเป้า” หรือจะยิง “เข้าป่า” อิอิ
Enjoy Yourself With Your Design 
—————————————————-
Author : MiMD : บล็อก(รอ)เก้อ -ดีไซน์เนอร์ ออนไลน์
*ภาพและข้อมูลบางส่วน : TCDC
ความคิดเห็นล่าสุด